BOŞANMA NEDENLERİ
 
Özel Boşanma Nedenleri:

1. Zina
2. Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış
3. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme
4. Terk
5. Akıl Hastalığı
Genel Boşanma Nedenleri:

1. Evlilik Birliğinin Sarsılması veya Müşterek Hayatın
    Yeniden Kurulamaması
2. Kusurlu Hareketleriyle Evlilik Birliğinin Sarsılmasına 
    Sebebiyet Veren Eşin Dava Açması
3. Anlaşmalı Boşanma
4. Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma

ANLAŞMALI BOŞANMA

a) Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması:
Evlilik bir yıldan az sürmüşse tarafların anlaşmalı olarak boşanmaları olanaksızıdır. Taraflar bu durumda varsa diğer boşanma sebeplerine örneğin evlilik birliğinin sarsılması nedenine dayalı boşanma davasının temel türü olan şiddetli geçimsizlik sebebine dayanarak boşanabilirler.

b) Eşlerin birlikte mahkemeye başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi:
Uygulamada bu şarttaki ikinci seçenek kullanılmaktadır. Yani eşlerin birinin açtığı dava diğeri tarafından kabul edilmektedir.

c) Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi:
Tarafların her ikisi de avukatla temsil edilseler bile eşlerin anlaşmalı boşanma davasına bizzat katılmaları ve boşanma konusundaki iradelerini açıklamaları gerekmektedir.

d) Tarafların boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu ile ilgili olarak bir düzenleme üzerinde anlaşmaları ve hakimin de düzenlemeyi uygun bulması:
Boşanmanın mali sonuçlarından kasıt, tazminat ve nafaka gibi hususlardır. Tarafların bu hususlarda bir anlaşma tesis etmeleri gerekir. Tarafların bunun yanında varsa çocukların velayeti konusunda da anlaşmaları gerekmektedir. Şüphesiz hakimin tüm bu anlaşmaları uygun bulması da gerekir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.

Uygulamada taraflar bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlamakta ve bu protokolü anlaşmalı boşanma dosyasına ibraz etmektedirler. Protokol hazırlanmamışsa üzerinde anlaşılan konuları tutanağa geçirtmek suretiyle de boşanmaya karar verilebilir.

Bu şartların hepsinin birlikte gerçekleşmiş olması durumunda evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve mahkemece başka bir delil aranmaksızın tarafların boşanmalarına karar verilir.

FİİLİ AYRILIK NEDENİYLE BOŞANMA

Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak üç yıl geçmesi halinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

NAFAKA ve TÜRLERİ

4721 sayılı TMK göre nafaka ve çeşitleri tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası olarak ayrılmaktadır.

TEDBİR NAFAKASI:
Mahkemece boşanma veya ayrılık kararı kesinleşinceye kadar ödenmesine hükmedilen nafaka çeşididir.
Yasa koyucu dava süresince düzenli ve yeterli geliri olmayan eşlerin ve ergin olmayan çocukların korunmasını amaçlamıştır. Kanun maddesinde hakimin gerekli önlemleri re’sen alacağı belirtilmiş olduğundan dava açarken talep edilmemiş olsa dahi mahkemece tedbir nafakasına hükmedilebilir. Eş için verilen tedbir nafakasının miktarının tayini için tarafların sosyo-ekonomik durumları, malvarlığı değerleri araştırılır.

YOKSULLUK NAFAKASI:
Talep halinde boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren geçerli olmak üzere; düzenli, yeterli, sürekli bir geliri olmayan; boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşe, kusuru daha ağır olmamak şartıyla, diğer eş tarafından ödenmesine hükmedilen nafaka çeşididir.

Mahkemece, tedbir nafakasında olduğu gibi, re’sen hükmedilmez. Muhakkak talep edilmeli ve istenen miktar açıkça belirtilmelidir.

Yoksulluk nafakasının tayininde çalışma unsurunun yanında nafaka talep edenin adına kayıtlı araç ve/veya taşınmazı bulunup bulunmadığı, banka kayıtları, miras yoluyla intikal eden/edecek malvarlığı, yurtdışından geliri olup olmadığı, emekli aylığı alıp almadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilir.

Yoksulluk nafakası hangi hallerde sonra erer:

1. Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ile kendiliğinden ortadan kalkar.
2. Taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinden ortadan kalkar.
3. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi başka biriyle yaşaması halinde mahkeme kararıyla ortadan kalkar.
4. Yoksulluğun ortadan kalkması halinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
5. Haysiyetsiz hayat sürmesi halinde mahkeme kararıyla kaldırılır.

İŞTİRAK NAFAKASI:
Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra geçerli olmak üzere velayet kendisine verilmeyen eş aleyhine, ergin olmayan çocuk lehine hükmedilen nafaka çeşididir.

Hakim, iştirak nafakası için talep olmasa bile re’sen karar verebilir. Ancak talep varsa talep ile bağlı olup talebi aşarak karar veremez.

Nafaka miktarının tayininde çocuğun ihtiyaçları, anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun gelirleri göz önünde bulundurulmalıdır.

İştirak nafakası, çocuğun ergin olması ile kendiliğinden sona erer.

YARDIM NAFAKASI:
Yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy ve kardeşlere, talep halinde dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ödenmesine karar verilen nafaka çeşididir. Kardeş aleyhine yardım nafakasına hükmedilmesi için ödeyecek olan kardeşin refah içinde bulunması gerekmektedir. Altsoy ve üstsoy lehine hükmedilecek nafakada ise ödeyecek olanın refah içinde olması şartı yoktur.

Nafakaya hükmetmek için talep edenin yoksul olması, hiçbir malvarlığının bulunmaması gerekmektedir.

Boşanma davasının kesinleşmesinden sonra açılacak nafaka davaları, boşanma davasının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içerisinde açılabilir.

SORU - CEVAP

Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Hakim, nafaka miktarının belirlerken nafaka ödeyecek eşin iş durumu, çalıştığı pozisyon, ailenin daha önceki yaşam tarzı vb. Hususları değerlendirerek hakkaniyete göre bir miktar belirler.

Nafaka borçlusu nafakayı ödemiyor. Nasıl alabilirim?
Mahkeme tarafından hükmedilmiş nafaka ödenmiyor ise bu durumda icra takibi yapılmalıdır.

Aldığım nafaka çok düşük. Nafakayı arttırabilir miyim?
Nafaka alacaklısı kişinin nafaka ücretinin günün ekonomik şartlarına göre az kalması sebebiyle nafaka artırım davası açabilir.

Ödediğim nafaka çok yüksek. Nafakayı düşürebilir miyim?
Nafaka borçlusu, ekonomik şartlarında bozulma olduğunu, nafaka miktarının çok yüksek oluşunu, kişisel ihtiyaçlarını nafaka borcu sebebiyle karşılayamaz hale geldiğini, nafaka alacaklısı eşin ekonomik durumunda ciddi artış olduğunu iddia ederek nafakanın uyarlanmasını talep etmesi uygun olacaktır.

Nafaka borcu ne zaman biter?
Nafaka her ay doğan bir borçtur. Kendiliğinden sona ermez. Nafakanın sona ermesi için

1. Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi,
2. Taraflardan birinin ölümü,
3. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi başka biriyle yaşaması,
4. Yoksulluğun ortadan kalkması,
5. Haysiyetsiz hayat sürmesi, durumları gereklidir..

Evlilik dışı olan çocuk nafaka isteyebilir mi?
İştirak nafakası isteyebilir.

Manevi tazminat için mahkeme süresince neleri ispatlamak gerekir?
Manevi tazminat, boşanmadan dolayı ruhsal dengesi bozulan, acı ve ızdırap çeken davacı eşin, kusurlu eşten istediği dayanağı olmayan tazminat türüdür. Manevi tazminatın ispatlanmasında tanık beyanları önemli rol oynar.

Düğünde takılan takıların akıbeti nedir?
Yargıtay’ın konu ile ilgili Hukuk Genel Kurul Kararları doğrultusunda, düğünde takılan altın ve ziynet eşyaları kimin tarafından alınmış olduğuna bakılmaksızın kadına ait olduğu belirtilmiştir.
Dolayısıyla düğünde takılan takıların mülkiyeti kadına aittir.

Edinilmiş mal:
Eşlerin evlendikleri tarihten başlayarak emekleri (yaptıkları iş ve meslek dolayısı) ile elde ettikleri kazançlardan edindikleri mallardır.

Edinilmiş mal örnekleri:

1. Eşlerin, meslek ve sanatlarını sürdürebilmeleri için zorunlu olan mallar
2. Sosyal güvenlik ve yardım ödemeleri
3. Çalışma gücünün kaybı nedeni ile ödenen tazminatlar
4. Kişisel malların gelirleri
5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler

Kişisel mal:
Eşlerin evlenmeden önce kendilerine ait olan veya bir eşin sonradan miras yoluyla veya herhangi bir şekilde “karşılıksız” kazanma yoluyla elde ettiği mallardır.

Kişisel mal örnekleri:

1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya
2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan eşya
3. Bir eşin sonradan miras yoluyla elde ettiği malvarlığı
4. Herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı
5. Manevi tazminat alacakları
6. Kişisel mallar yerine geçen değerler

Çalışma karşılığı edinimlere örnekler:

1. Bir fabrika işçisinin aldığı “ücret”
2. Bir bakkalın elde ettiği “kazanç”
3. Maaş
4. Kar
5. Kar payı
6. İkramiye
7. İhbar ve kıdem tazminatı
8. Zirai kazanç
9. Vizite ücreti
10. Prim
11. Vekalet ücreti
12. Bahşiş
13. Aylık
14. Haftalık
15. Gündelik
16. Telif ücreti
17. Transfer ücreti
18. Emekli ikramiyesi (01.01.2002 tarihinden sonrakiler)
19. Sosyal güvenlik yardım ve ödemeleri
20. Emekli maaşı
21. Yaşlılık aylığı
22. Maluliyet aylığı
23. İşsizlik parası
24. Dul ve yetim aylığı
25. Bireysel emeklilik, isteğe bağlı sigortalılık, yaşam sigortaları...
26. İş kazası veya trafik kazası sonucu çalışma gücünü kaybeden eşe ödenen tazminat
27. Kişisel malın kira geliri
28. Ticari işletme geliri
29. Şirket hissesi temettüleri

Nişanlıların para havale etmesi/havale edilen ödünç paralar:
Evlenmeden önce nişanlıların birbirlerine havale ettikleri “ödünç” paralar, edinilmiş mal sayılır.

Karşılıksız kazanma ile gelen malvarlığı örnekleri:

1. Karşılıksız kazanma ile elde edilen daire kişisel maldır.
2. Talih oyunlarından gelen para veya mal kişisel maldır.
3. Bağışlama ile gelen menkul ve taşınmazlar kişisel maldır.

Kişisel malların gelirleri nasıl bir maldır?
Kişisel malların gelirleri kural olarak “edinilmiş” maldır.
Kişisel malların gelirleri, sözleşme ile kişisel mal olarak değerlendirilebilir.

Edinilmiş mallara katılma rejimin “tasfiyesinde” malların hangi değeri esas alınır?
Malların “sürüm (=rayiç, piyasa)” değeri esas alınır.
Malın tasfiyesi sırasındaki sürüm değeri, karar tarihine en yakın tarih dikkate alınmalıdır.
Aracın tasfiye anındaki karar tarihine en yakın tarih sürüm değeri bilirkişiye tespit ettirilmeli.
Taşınmazların ve aracın “dava” tarihindeki sürüm değeri esas alınarak tazminat miktarı belirlenmelidir.

Değer artış ve katkı payı alacağında zamanaşımı:
Edinilen mallara ilişkin taleplerde “1 yıllık” zamanaşımı uygulanır.
Mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde “10 yıllık” zamanaşımı süresi uygulanır.